Pensioenfonds Cultuur staat er slecht voor. Dat werd in 2009 al geconcludeerd, waarna een herstelplan in werking is getreden. De situatie in de financiële markten, in combinatie met de verhoogde levensverwachting en lage rente, hebben de situatie het afgelopen jaar verder verslechterd.
Het bestuur vindt het belangrijk openheid van zaken te geven over hoe het pensioenfonds in deze situatie terecht is gekomen en wat er wordt gedaan en nog moet worden gedaan om de situatie van het pensioenfonds te verbeteren. Dit artikel is tot stand gekomen n.a.v. vragen van en overleg met een aantal deelnemers.
Hoe staat Pensioenfonds Cultuur er nu voor?
De dekkingsgraad van Pensioenfonds Cultuur stond op 30 september 2011 op 85%. Deze zou toen eigenlijk op 110% moeten staan en was dus 25% te laag. Op 31 december stond de dekkingsgraad op 88%; nog steeds te laag. Een groot aantal pensioenfondsen heeft op dit moment, net als Pensioenfonds Cultuur te maken met een situatie van 'onderdekking'.
Dekkingsgraad =
het aanwezig vermogen / alle pensioenenuitkeringen nu en later.
Bij Pensioenfonds Cultuur is sprake van onderdekking als de dekkingsgraad onder de 104% komt.
Hoe is dat gekomen?
De pensioenverplichtingen zijn harder gestegen dan het vermogen. De volgende oorzaken liggen hieraan ten grondslag:
- In de jaren 90 zijn premies geheven die te laag waren voor wat het pensioen kostte. Daarnaast zijn er premies terugbetaald aan werkgevers. Dit is van beperkte invloed geweest. Het effect hiervan is een lagere dekkingsgraad nu van ongeveer 2,5 %.
- Kosten: in de periode tot en met 2011 waren de pensioenuitvoeringskosten relatief hoog. De afgelopen paar jaar rond de € 5 miljoen. Het komend jaar gaan deze kosten omlaag naar eerst € 4 miljoen en dan € 3 miljoen. De beleggingskosten waren ook hoog. Elk miljoen extra kosten komt neer op ca. 0,25% dekkingsgraad.
Directe kosten beleggingen:
- 2008: € 1.598.000 (uit jaarverslag 2008)
- 2009: € 1.318.000 (uit jaarverslag 2009)
- 2010: € 615.000 (uit jaarverslag 2010)
- 2011: € 605.000 (voorlopige bepaling)
- Beleggingen: met name de jaren 2000 (internetbubble) en 2008 (kredietcrisis) waren slechte beleggingsjaren. De impact hiervan op het totaal is beperkt. Deze jaren werden grotendeels gecompenseerd door betere jaren ervoor en erna.
- Rente: tot 2007 werden de pensioenverplichtingen gewaardeerd met een vaste rekenrente van 4%. Daarna moest met de werkelijke rente worden gerekend. Die daalde. Daardoor daalde ook de dekkingsgraad. Elke 1% rentedaling zorgt voor ca. 15% dekkingsgraad verlies! Dit renterisico is deels 'afgedekt', maar desalniettemin een belangrijke oorzaak van de slechte financiële positie.
- Langleven: de afgelopen jaren is de levensverwachting in Nederland, een aantal keren naar boven bijgesteld. De leeftijd waarop we pensioneren is steeds op 65 blijven staan. Als mensen langer leven, maar niet langer werken, moeten pensioenfondsen naar verwachting langer pensioen betalen. Daar was geen rekening mee gehouden in de prijs. De verplichting naar de toekomst wordt zo dus groter. Zo daalt de dekkingsgraad. De 3 jaar langere levensverwachting betekent circa 8% dekkingsgraad verlies.
Wat doet PfC eraan om hier verbetering in aan te brengen?
- De premies zijn kostendekkend gemaakt.
- Pensioenfonds Cultuur heeft de uitvoering elders ondergebracht. De kosten dalen nu.
- De beleggingen zijn bij een professionele partij ondergebracht. Bovendien is de portefeuille relatief defensief gemaakt.
- Het renterisico is grotendeels afgedekt.
- Het ‘Langleven-verlies’ is ingeboekt en wordt gezien als eenmalig. Een verdere oplossing is het verhogen van de pensioenleeftijd of het verlagen van de opbouw.
Er is ten slotte een kortingsmaatregel aangekondigd, waar in februari 2012 definitief over besloten wordt.
Op de langere termijn wordt gezocht naar verderstrekkende oplossingen, waaronder opgaan in een groter pensioenfonds. Toekomstscenario’s worden op dit moment onderzocht.